Sille · Konya
Sille'nin Tarihi
Binlerce yıldır kesintisiz yerleşim gören vadide, farklı inançların ve dillerin aynı sokakları paylaştığı bir hikâye.
Kadim bir yerleşim
Sille'nin geçmişinin, Konya Ovası'nın pek çok yerleşimi gibi binlerce yıl öncesine uzandığı kabul edilir. Vadi; suyu, korunaklı yamaçları ve kolayca oyulabilen volkanik tüf kayalarıyla insanlar için her çağda cazip bir yaşam alanı olmuştur.
Antik çağda İkonion (Konya) şehrinin hemen yanı başında yer alan Sille, Hristiyanlığın ilk yüzyıllarında önemli bir dini merkez hâline geldi. Hristiyan geleneğine göre Aziz Pavlus, misyonerlik yolculukları sırasında İkonion'a gelmiş; bu bölge erken Hristiyan toplulukların yerleştiği yerlerden biri olmuştur.
Yamaçlara oyulan yüzlerce mağara; şapel, keşiş hücresi, ev ve ambar olarak kullanıldı. Bu kaya oyma mekânların bir kısmı bugün hâlâ vadinin iki yakasından seçilebilir.
Zaman çizelgesi
Çağlar boyunca Sille
-
Antik çağ
İlk yerleşimler
Konya Ovası'nın kenarındaki korunaklı vadi, erken dönemlerden itibaren iskân görür. Kayalara oyulan mekânlar zamanla genişler.
-
4. yüzyıl
Aya Elenia Kilisesi
Rivayete göre Bizans İmparatoru Konstantin'in annesi Helena, Kudüs'e hac yolculuğu sırasında Konya'ya uğrar ve 327 yılında Sille'de adına anılan kilisenin yapımını başlatır.
-
Bizans dönemi
Manastırlar ve şapeller
Vadi bir manastır merkezine dönüşür. Ak Manastır (Hagios Khariton) başta olmak üzere pek çok kaya oyma şapel ve keşiş hücresi bu dönemde kullanılır.
-
11.–13. yüzyıl
Selçuklu başkentinin komşusu
Konya, Anadolu Selçuklu Devleti'nin başkenti olur. Sille'nin Rum halkı ile Türk halkı yan yana yaşamaya devam eder. Sille'den çıkarılan dayanıklı taş, Konya'daki pek çok yapıda kullanılır.
-
Osmanlı dönemi
Birlikte yaşamın altın çağı
Rumlar ve Türkler aynı mahallelerde, kimi zaman aynı avlularda yaşar. Rumların bir kısmı Türkçeyi Yunan harfleriyle yazar (Karamanlıca); Sille'ye özgü bir Rumca ağzı da konuşulur. Aya Elenia, 19. yüzyılda kapsamlı bir onarım görür.
-
1923–1924
Nüfus mübadelesi
Türk–Yunan nüfus mübadelesiyle Sille'nin Rum halkı Yunanistan'a göç eder. Kiliseler ve Rum evleri yavaş yavaş sessizliğe gömülür; geride taş evler, ikonalar ve hatıralar kalır.
-
Günümüz
Yeniden canlanan Sille
Aya Elenia Kilisesi restore edilerek müze olarak ziyarete açılır; Subaşı Hamamı, tarihi evler ve sokaklar elden geçirilir. Sille bugün Selçuklu ilçesine bağlı bir mahalle ve Konya'nın en sevilen kültür rotalarından biridir.
Bir arada yaşamın simgesi
Sille'yi özel kılan şey yalnızca yapıları değil, yüzyıllarca süren ortak yaşam kültürüdür. Camiler ve kiliseler aynı derenin kıyısında yükselir; çömlekçiler, taş ustaları ve bağcılar aynı çarşıda çalışırdı.
Sille'nin geleneksel evleri de bu ortak kültürün ürünüdür: Alt katı yerel taştan, üst katı ahşap iskelet arasına kerpiç doldurularak yapılan, cumbalı ve geniş saçaklı iki katlı evler. Bu evlerin pek çoğu bugün restore edilerek yeniden kullanıma kazandırılmıştır.
